《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Sī ánchóaⁿ "sìn Iésu kohoa̍h" to̍h ētàng hō͘ lán tit tio̍h SiōngChú ê "gī"?

作者 Sòng Te̍klâi 2026.01.25

Tē it pō͘ Chhenggī titkiù
Chútê 4: Sī ánchóaⁿ "sìn Iésu kohoa̍h" to̍h ētàng hō͘ lán tit tio̍h SiōngChú ê "gī"?

Só͘ūi ê "gī" tī khèiok á sī hoatlu̍t siōng ê tēnggī to̍h sī "kongpêⁿ", iā to̍h sī lán itpoaⁿ só͘ kóng ê "hêngûi kongchèng"; á só͘ūi "gīlâng" to̍h sī teh chí hêngûi kongchèng koh bô chōe ê lâng. Chitê tēnggī chin sekha̍p the̍h lâi káisoeh"in sìn chheng gī"ê"gī"chitê jī.

SiōngChú soanphòaⁿ lán sī "gīlâng" sī chin tiōngiàu, tûhui sī ánne, Kitoktô to̍h bô lâng ētàng titkiù.

Ánne, ū gôanchōe ê lán engkai ánchóaⁿ chiah ētàng tit tio̍h SiōngChú soanphòaⁿ lán íkeng sī bô chōe ê "gīlâng" leh? lán bôhông thang the̍h "sèngkeng" ni̍h ê "Lùthuh kì” lâi kā i khóchhat.

“Lùthuh kì” sī chi̍t phiⁿ huisiông té ê kò͘sū, lāibīn ū saⁿê chúiàu jînbu̍t, chi̍tê sī "Lùthuh" chitê siàuliân chabó͘ gín’á, i to̍h sī chionglâi Tabi̍t ông ê thàimá; lēnggōa chi̍tê sī "Bôohchuh", i sī chionglâi Tabi̍t ông ê chapo͘ chó͘; lēnggōa chi̍tê sī Lùthuh tī bōe káikè hō͘ Bôohchuh chìnchêng ê hitê take Naomih. Chit saⁿê lâng píchhú í "gī" siongthāi, ōaⁿ kù koh khah chhiánpe̍h ê ōe lâi kóng to̍h sī, in píchhú lóng bô tiâukiāⁿ koh kongpêⁿ chiàukò͘ tùihong, mā to̍h sī píchhú si'un hō͘ tùihong, inūi ánne tòa lâi kò͘sū bíhó ê kiatkio̍k, chiongkîbóe chiâⁿchò chhiankó͘ bítâm.

Kò͘sū sī ánne ê:
Tī Isulael sūsu ê sîtāi, ū chi̍t pái, Iôtah tēkhu ê Bia̍tléhèm hoatseng tōa kihng, jînbîn chíhó chhian khì thahiong tòa. Naomih to̍h kah i ê angsài, nn̄gê kiáⁿjî lóng chhiansóa khì Mô͘ap tēhng tòa. Āu lâi, Naomih ê angsài sí khì, Naomih to̍h ūi nn̄gê kiáⁿjî chhōa Mô͘ap tēkhu ê chabó͘ gín’á chò bó͘, Naomih chiū ánne ū nn̄gê Mô͘ap lâng ê simpū; tiongkan ê chi̍tê simpū to̍h sī Lùthuh. Āu lâi, chit nn̄gê kiáⁿjî mā sí khì, chhù ni̍h to̍h chí chhun saⁿê chabó͘lâng à. Bô gōa kú, Naomih thiaⁿ kóng Iôtah tēkhu chōnghóng tńg hó, íkeng ētàng tit tio̍h bíniû ê kiongèng, to̍h koattēng tńglâi Bia̍tléhèm tòa. M̄koh, chitê take jīnchin khólī nn̄gê simpū ê bīlâi chiântô͘, tī khísin khéthêng ê sî, ke̍kle̍k khó͘khǹg chit nn̄gê simpū tńglâi āuthâuchhù tio̍h koh káikè, inūi Naomih lāu ā, koh lâi mā bē ū kiáⁿjî, bô khólêng hō͘ in koh ū angsài, nāsī tòe i khì, to̍h téng'î tamgō͘ in ê chiântô͘, khióngkiaⁿ Iéhóbah to̍h ē chekpī i. Naomih ánne chi̍t kóng, tiongkan ê chi̍tê simpū sûisî tńglâi Mô͘ap lâng īkàu tēkhu ê āuthâuchhù à. M̄koh Lùthuh khiok m̄ kam līkhui chitê khóliân ê take, i kóng, "M̄thang chhui góa tńgkhì āuthâuchhù, lí óng tóūi khì, góa to̍h óng tóūi khì; lí tòa tóūi, góa to̍h tòa tóūi; lí ê kok to̍h sī góa ê kok; lí ê SiōngChú to̍h sī góa ê SiōngChú." Mô͘ap lâng Lùthuh kèngjiân soánte̍k m̄ khuithāi i ê take, koattēng kintòe i itseng.

Tńglâi Bia̍tléhèm liáuāu, Lùthuh tengkiû take tôngì, í khioh sūi îchhî sengoa̍h. Ū chi̍t pái, tī Naomih chhinchiâⁿ ê chi̍t ūi tōa châichú Bôohchuh ê chhân ni̍h khioh sūi, i kintòe teh siukoah ê lâng ê āubīn. Bôohchuh chá chaiiáⁿ Mô͘ap chabó͘ gín’á Lùthuh sī chi̍tê kiankiông kintòe take, chin ū hiântek ê chabó͘lâng. I to̍h koattēng bô beh khuithāi chitê lâichū īpang ê chabó͘ gín’á, hoanhù siukoah ê kanglâng bētàng bújio̍k i, sīmchì iôngín i khioh koh khah chē ê be̍hsūi. Āu lâi, Lùthuh to̍h tòe tī Bôohchuh ê lúpo̍k sināu, tàutīn khioh be̍hsūi.

Take chaiiáⁿ Bôohchuh tùi Lùthuh khoantāi, to̍h siūⁿ beh kā chitê siàuliân ê simpū Lùthuh kè hō͘ Bôohchuh. Take to̍h hoanhù Lùthuh, līiōng pòa tōabe̍h ê chi̍tê àmsî, thauthau'á chhiâm ji̍pkhì Bôohchuh ê khùnpâng, tó tī i ê sinpiⁿ, jîchhiáⁿ piáusī goānì kè hō͘ chit ūi íkeng m̄ sī siàuliânlâng ê Bôohchuh.

Tongjiân, khiā tī Isulael ê hongsio̍k, Bôohchuh sī Naomih ke ê kīnchhin, púnlâi to̍h ū líiû mā ū gībū chhōa chitê chhinlâng tiong ê kóahū（chù：Che sī Isulael lâng kó͘chá sîtāi chiàukò͘ kóahū ê chhòsi, mā hō͘ síkhì ê angsài bē tìsú bô miâ ê honghoat）, hôhòng Bôohchuh koh sī hiahni̍h khòaⁿtiōng Lùthuh. M̄koh, Bôohchuh thánpe̍k kā Lùthuh kóng, tī chhincho̍k tiong, iáu ū chi̍t ūi chhinchiâⁿ mā sī châichú, pí i koh khah sī Naomih ê chìchhin. Nāsī chitê lâng m̄ chhōa, i chiah beh chhōa i.

Bôohchuh to̍h iauchhiáⁿ chin chē chhinlâng lâi chòchèng, tī siâⁿmn̂g kháu tánthāi hit ūi koh khah ū chukeh chhōa Lùthuh ê chhinlâng lâi kàu. Bôohchuh piáusī, Naomih siūⁿ beh bē tiāu Lùthuh chêng hu ê só͘ū ê thó͘tē, tùihong ētàng chitmá to̍h bé chhânhn̂g, m̄koh ū hù chi̍tê tiâukiāⁿ to̍h sī, bé thó͘tē ê sî, tio̍h sūnsòa chhōa Lùthuh. Tùihong chi̍t thiaⁿ, khióngkiaⁿ ēng tiāu hiāniú ê kimchîⁿ bé chhânhn̂g, to̍h kīchoa̍t chitê thêgī. Só͘í tī chin chē lâng kah tiúⁿló ê kiànchèng hā, Bôohchuh to̍h sio̍khôe Naomih só͘ū ê chhânhn̂g, mā chhōa Lùthuh.

In kiathun liáuāu, seⁿ O͘biat, Naomih to̍h chiâⁿchò chitê gín'á ê ióngbó, chhùpiⁿ ê lâng lóng kóng, "Naomih tit tio̍h gín'á à!"
Āu lâi, tōahàn ê O͘biat seⁿ Iésái, Iésái seⁿ Tabi̍t.

Chitê kò͘sū teh soatbêng siáⁿmi̍h?
Lóng sī ēng lâi soatbêng Naomih, Lùthuh, Bôohchuh chi kan ê í "gī" siongthāi, tī ûijîn-chhùsū tiong píchhú m̄ bat khuithāi tùihong, hêngûi lóng chin sektòng, chiongkîbóe sêngchiū liáu bíhó ê tāichì!

Chit saⁿê lâng sianthian siōng kahná to̍h sī chin chùtiōng "gī" ê lâng, jîchhiáⁿ kahná teh písài siáⁿlâng pí siáⁿlâng koh khah ū "gī".

Chitê take tùi simpū chhiongmóa "gī", itsim-it'ì bē giàn hō͘ in lo̍h ji̍p bô angsài ê ko͘to̍k ê chhùkéng, chi̍tsut'á to bô khólī kakī, siūⁿkhang-siūⁿphāng ài simpū káikè. I tùi Bôohchuh chitê chhinchiâⁿ mā ēng "gī" siongthāi, chaiiáⁿ i tùi in chin hó, to̍h koattēng beh kā kakī ê simpū kè hō͘ i.

Tôngsî Bôohchuh mā sī gīlâng, i khòaⁿ tio̍h chitê goānì kintòe take, sìngióng Iéhóbah ê gōapang chabó͘ gín’á, to̍h chin kámtōng, bô tiâukiāⁿ hō͘ i chin tōa ê pangbâng. I sīmchì chi̍tsut'á to bô khólī kakī, bô jīnûi kakī to̍h sī chhōa Lùthuh ê siōng hó jînsoán, siūⁿ beh kiò chi̍tê koh khah sekha̍p ê chhinchiâⁿ lâi chhōa i.

Lùthuh mā chin kángkiû "gī", i m̄ khéng hòngkhì ko͘to̍k ê take, ke̍kle̍k hōngióng i, hō͘ i biántû ko͘khó͘; tng i chaiiáⁿ Bôohchuh tùi i hó, mā bô kèkàu Bôohchuh sī ū nîkí ê chapo͘lâng, thiaⁿchiông take ê ìkiàn, goān'ì kè hō͘ Bôohchuh.

"Gī" kò͘sêng in chi kan ê chèngkhak tùithāi, jîchhiáⁿ sī tng kakī hùchhut "gī" ê sî, bô gōa kú to̍h ē tit tio̍h pa̍tlâng tùi i ê "gī" ê hôepò. Chit chióng lâng kah lâng chi kan í "gī" siongthāi ê kò͘sū, tī "Kūiok" lāité pēng m̄ sī chin chē; só͘í “Lùthuh kì” chiâⁿchò lâng lâng kahì oa̍ttho̍k ê bûnchiuⁿ, kámkak kò͘sū ke̍k hó, chin ū kèta̍t.

Lán íkeng kóngkòe, só͘ūi ê "gī", to̍h sī "kongpêⁿ" ê ìsù; só͘ūi ê gīlâng, iā to̍h sī ētàng sìkè khólī tio̍h kongpêⁿ chò tāichì ê lâng. Chitê kongpêⁿ, tī siauke̍k hongbīn, to̍h ē ínkhí "bē khuithāi pa̍tlâng" ê hêngûi; tī chekke̍k hongbīn to̍h ē ínkhí tùihong "tâu chi í thôlí; pò chi î Khêngiâu"（chia̍h lâng chi̍t kháu, pò lâng chi̍t táu）ê pòun hôekūi. Lùthuh chitê kò͘sū ê kèta̍t to̍h sī tī chia.

Lán ê sìngióng mā sī ánne; góa sutéhā jīnûi, nā beh kóng lán kah SiōngChú chi kan sī ēng "thiàⁿ" siongthāi, putjû kóng engkai í "gī" siongthāi. Lán lóng chaiiáⁿ, chi̍tê Kitok sìntô͘ sìn SiōngChú siōng tōa ê bo̍ktek, to̍h sī kiû SiōngChú phòaⁿtēng lán sī "gīlâng", iā to̍h sī "bô chōe ê lâng", chiū ánne bô koh khuikhiàm SiōngChú siáⁿmi̍h. Kantaⁿ ū tit tio̍h chitê "gī", lâng chiah ētàng titkiù, lâng to̍h hông chhōa óng sinthiⁿ-sintē, sin Êlúsalèm siâⁿ khì à. M̄koh, tī tit tio̍h SiōngChú ê "gī" chìnchêng, lán ittēng tio̍h seng tùi SiōngChú ū "gī", iā to̍h sī tùi Iésu ū "gī", iā to̍h sī hō͘ Iésu siōng tōa ê "gī". Inūi lí seng tùi Iésu ū "gī", Iésu to̍h "pò lâng chi̍t táu", ēng I siōng tōa ê "gī" lâi hôepò lí, kā I ê "gī" kui hō͘ lí, iā to̍h sī kóng hō͘ lí "bô chōe" lâi titkiù à.

Ánne, pênghoân ê lán chit pòe kám ētàng hō͘ Iésu siáⁿmi̍h siōng tōa ê "gī" leh? Lí ánchóaⁿ ētàng hō͘ Iésu siōng tōa ê "kongpêⁿ" leh?
He to̍h sī "sêngjīn Iésu síkhì kohoa̍h"!

Sī ánchóaⁿ kóng "sêngjīn Iésu síkhì kohoa̍h" sī siōng tōa ê "gī"leh? Che sī inūi Iésu ê sí sī útiū siōng tōa ê "putgī". SiōngChú sī bô engkai sí ê, m̄koh I khiok tī jînlūi ê chhiú ni̍h sí khì. Atám siōng tōa ê chōe sī pōepoān SiōngChú ê hoanhù, m̄koh chitmá Atám ê āutāi koh khah táⁿtōa-bōngûi, kèngjiân káⁿ kā Iésu mā thâi sí, chit chióng putgī （chōe）sī bôpí ê tōa, Iésu ê úikhut mā sī bôpí ê tōa. Só͘í tng lí "sêngjīn Iésu síkhì koh oa̍h" ê sî, to̍h téngî hêng Iésu chi̍tê kongtō, kā "kongpêⁿ chènggī" hêng hō͘ Iésu, téngî chekpī jînlūi sathāi SiōngChú ê tōa putgī, mā chekpī útiū siōng tōa ê bô kongpêⁿ. Chit sî, Iésu to̍h ē hôepò lí, kā I ê "gī"mā lóngchóng kui hō͘ lí, lí to̍h chiâⁿchò "gīlâng", chiongkîbóe titkiù à.

"Iésu kohoa̍h" chitê sūsi̍t, tī Iésu chínkiù jînlūi ê sūkang lāité chiàmiú ke̍k tiōngiàu ê tēūi. Ittàn Iésu bô kohoa̍h, koanhē Kitoktô boa̍tji̍t ê kohoa̍h chiū ánne to̍h ē kui tī hibû, liântài boa̍tji̍t símphòaⁿ, sinthiⁿ-sintē ê lâilîm mā lóng ē kui tī hibû. Só͘í "Iésu kohoa̍h" ê kàugī sūsi̍t siōng sī kipún kàugī ê he̍ksim, lán bēsái bô kā i páak.

Tī sìngióng ê tiongkan,"sêngjīn Iésu síkhì kohoa̍h" tùi Kitoktô ê "chhenggī", mā inūi ánne ū ittēng tiōngiàu ê tēūi. Páulô chìchió nn̄g pái thêkhí Iésu kohoa̍h kah chhenggī ê koanhē bētàng hunkoah（chù:1）. I jīnûi chíiàu simlāi siongsìn Iésu síkhì kohoa̍h, Kitoktô to̍h ētànḡ chhenggī. M̄koh, Páulô pēng bô chìnchi̍tpō͘ soatbêng tiongkan ê goânlí, si̍tchāi sī chi̍tê ûihām. Góa siūⁿ Páulô sī kā i khòaⁿ chò sī si̍tchiān lāité ê chi̍tê òpì, ōaⁿ kù ōe lâi kóng ̄, sī ài lán khì líhêng, khiok m̄ sī ēng lâi tâmin-lūnkó ê. Chitmá, góa ēng "gī" chitê koanliām lâi káisoeh, tāikhài sī tōa ûipōe Páulô ê ìsù. M̄koh, tòpáiⁿ lâi kóng, kású ū lâng thiaⁿ bat góa kóng siáⁿmi̍h, jîchhiáⁿ tôngì góa só͘ kóng ê lūntiám, mā tòe leh khì líhêng, ánne chitê lâng ēsái kóng sī ū hok ê lâng à.

Kántan lâi kóng, beh kiû tit SiōngChú ê gī bē oh, chíū lí ittēng tio̍h seng tùi Iésu ū gī!

Chù 1：Páulô kóng, "Lí nā chhùi ni̍h jīn Iésu ūi Chú, simlāi sìn SiōngChú kiò I tùi sí ni̍h kohoa̍h, to̍h ittēng ē titkiù. Inūi lâng simlāi siongsìn, to̍h ētànḡ chhenggī; chhùi ni̍h sêngjīn, to̍h ētànḡ titkiù."( Lô 10：8-10). “Kohoa̍h sī ūitio̍h beh kiò lán chhenggī."(Lô 4: 25).

──2010, 07, 22 tah tī "Kitokkàu Thongsìn"